Dobre praktyki

W tej części bazy wiedzy dzielimy się dobrymi praktykami i inspiracjami z Polski i ze świata. Dotyczą one zarówno rozwiązań dotyczących bezpieczeństwa w internecie (np. wdrożonych przepisów regulujących kwestie związane z platformami internetowymi i sztuczną inteligencją), jak i zrealizowanych procesów deliberacyjnych, które dotyczyły podobnych wyzwań.

DIGITAL FAIRNESS ACT (Unia Europejska)

11 listopada 2026 | Europa | praktyki legislacyjne |

W listopadzie 2026 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący aktu w sprawie sprawiedliwości cyfrowej (Digital Fairness Act – DFA). Jego celem ma być wzmocnienie ochrony konsumentów w środowisku cyfrowym przy jednoczesnym zapewnieniu równych warunków działania i uproszczeniu przepisów dla przedsiębiorstw w UE.

W akcie w zaproponowano zmiany w prawie konsumenckim, które mają rozwiązać powszechnie zgłaszane problemy, z którymi borykają się konsumenci w internecie, takie jak: zwodnicze interfejsy (dark patterns) i uzależniające projektowanie, praktyki zachęcające do nadmiernych wydatków, nieuczciwa personalizacja treści, problemy z influencerami w mediach społecznościowych, niejasne dynamiczne i wprowadzające w błąd praktyki cenowe, przeszkody w zarządzaniu umowami zawartymi w internecie, takie jak trudności z ich anulowaniem, automatyczne odnawianie subskrypcji, niechciana konwersja bezpłatnych wersji próbnych na płatne subskrypcje lub niemożność dotarcia do ludzkiego rozmówcy w ramach obsługi klienta.

Wniosek będzie teraz przedmiotem obrad w Parlamencie Europejskim i Radzie.

Ochrona przed deepfejkami (Dania)

8 października 2026 | Europa | praktyki legislacyjne |

W październiku 2026 r. duńska minister kultury przedstawiła projekt zmian w prawie autorskim, które mają zagwarantować ochronę osób przed publikowaniem bez ich zgody deepfejków wykorzystujących ich wizerunek (twarz, głos i inne cechy osobiste). Przepisy mają chronić zarówno zwykłych ludzi, jak i artystów.

Przewiduje się, że prawo wejdzie w życie w 2027 roku.

UE KIDS ACT (Unia Europejska)

17 września 2026 | Europa | praktyki legislacyjne |

We wrześniu 2026 r. Komisja Europejska zaproponowała UE KIDS Act – „UE na straży odpowiedzialnych i godnych zaufania przestrzeni cyfrowych w internecie”. To propozycja unijnego prawa, które ma zapewnić dzieciom w całej Europie stopniowe wejście do świata online. Będzie ono miało zastosowanie do usług oferowanych na platformach internetowych, w tym: mediów społecznościowych, platform wideo, gier internetowych oraz towarzyszy i chatbotów AI.

Zgodnie z UE KIDS Act dostęp do mediów społecznościowych będzie uzależniony od wieku, przy czym dzieci poniżej 13. roku życia nie będą miały do nich dostępu, a od 15. roku życia będą mogły otworzyć własne konto w mediach społecznościowych i nim zarządzać.

Serwisy internetowe i sklepy z aplikacjami będą musiały korzystać z narzędzi do sprawdzania wieku użytkowników, spełniając przy tym standardy w zakresie ochrony prywatności.

UE KIDS Act przeniesie ciężar dowodu z organów regulacyjnych na platformy. Dostawcy bardzo dużych platform internetowych (tzw. VLOP-ów) będą musieli wykazać, że ich usługi są bezpieczne dla dzieci i zaprojektowane z myślą o ich dobrostanie.

Aby UE KIDS Act stał się obowiązującym prawem (rozporządzeniem), musi jeszcze zostać rozpatrzony przez Parlament Europejski i Radę. Od 1 października do 3 grudnia 2026 r. na stronie Komisji Europejskiej trwają konsultacje społeczne wniosku rozporządzenia: ec.europa.eu.

Szwajcarski panel obywatelski o sztucznej inteligencji (2025)

1 lutego 2026 | Europa | praktyki deliberacyjne |

W 2025 r. centrum sztucznej inteligencji (AI) na Politechnice Federalnej w Lozannie zorganizowało panel obywatelski poświęcony sztucznej inteligencji. Panel trwał cztery dni, wzięło w nim udział 40 osób.

Efektem prac panelu było 20 konkretnych propozycji, pogrupowanych wokół pięciu głównych zagadnień: 1 – roli państwa, 2 – edukacji, 3 – rynku pracy, 4 – identyfikowalności wytworów AI i 5 – odpowiedzialnych praktyk.

Zakaz mediów społecznościowych dla osób poniżej 16. roku życia (Australia)

7 grudnia 2025 | świat | praktyki legislacyjne |

W grudniu 2025 r. Australia – jako pierwszy kraj na świecie – wprowadziła zakaz korzystania z mediów społecznościowych dla osób poniżej 16. roku życia. Platformy internetowe są odtąd zobowiązane pilnować, by nie było na nich dzieci w tym wieku. Jeśli nie podejmą odpowiednich kroków w tym kierunku, bedą karane grzywnami. Zakaz obejmuje następujące platformy: Facebook, Instagram, Kick, Reddit, Snapchat, Threads, TikTok, Twitch, X (dawniej Twitter) i YouTube (stan na listopad 2026 r.).

Na stronie www.esafety.gov.au dostępne są informacje dotyczące ewaluacji wdrożonych przepisów.

Panel obywatelski dzieci i młodzieży o bezpiecznym internecie (2025)

1 grudnia 2025 | Polska | praktyki deliberacyjne |

Panel Obywatelski Dzieci i Młodzieży (PODiM) to pierwszy w Polsce panel obywatelski, który był skierowany do osób młodych. Został zrealizowany przez Fundację Pole Dialogu w 2025 roku, a dotyczył bezpieczeństwa internetu i treści szkodliwych. PODIM, również jako pierwszy tego typu proces w kraju, został oficjalne wsparty przez administrację rządową – Ministerstwo Cyfryzacji było jego partnerem merytorycznym.

Belgijski panel obywatelski o sztucznej inteligencji (2024)

1 maja 2024 | Europa | praktyki deliberacyjne |

W 2024 r. belgijski rząd w ramach prezydencji w Unii Europejskiej zorganizował panel obywatelski na temat sztucznej inteligencji.

W panelu wzięło udział 60 obywateli Belgii, wyłonionych w drodze losowania i reprezentujących wszystkie prowincje oraz różne środowiska. Spotykali się przez trzy weekendy, by rozmawiać o rozwoju sztucznej inteligencji w UE, a także sformułować propozycje kierunków działań, jakie Unia powinna przyjąć w tym obszarze w nadchodzących latach.

Prace panelu zaowocowały sformułowaniem 9 kluczowych przesłań od obywateli, które miały stanowić wskazówkę dla polityki Belgii oraz Unii Europejskiej w dziedzinie sztucznej inteligencji. Kładły nacisk na potrzebę odpowiedzialnego, ambitnego i korzystnego podejścia do sztucznej inteligencji – takiego, które służyłoby wszystkim i nikogo nie pozostawiało w tyle.

Kanadyjskie panele obywatelskie ds. ekspresji demokratycznej (2020–2022)

1 września 2022 | świat | praktyki deliberacyjne |

W latach 2020–2022 w Kanadzie odbyły się trzy panele obywatelskie ds. ekspresji demokratycznej. Wzięło w nich udział ponad 90 osób, które poświęciły łącznie 6000 godzin na przeanalizowanie, w jaki sposób rząd Kanady powinien uregulować działalność dostawców usług cyfrowych, aby stworzyć bezpieczne środowisko, w którym obywatele mogą swobodnie się wypowiadać, będąc jednocześnie chronionymi przed różnego rodzaju zagrożeniami.

Osoby uczestniczące w panelach pochodziły z różnych rejonów Kanady. Niektórzy z nich to „cyfrowi tubylcy”, którzy znaczną część czasu – zawodowego i prywatnego – spędzają w sieci. Inni mieli mniejsze doświadczenie w korzystaniu z usług cyfrowych, lecz mimo to dostrzegali ich ogromne znaczenie oraz wpływ na społeczeństwo.

Uczestnicy paneli byli jednomyślni co do konieczności wprowadzenia niezwłocznych i daleko idących regulacji. Miałyby one ograniczyć – postrzeganą przez nich jako szkodliwą i w dużej mierze niekontrolowaną – możliwość wykorzystywania, nękania oraz krzywdzenia Kanadyjczyków w przestrzeni cyfrowej przez osoby o złych intencjach. Wyrazili też głęboki sceptycyzm wobec szczerości dostawców usług cyfrowych oraz ich zdolności do podjęcia działań niezbędnych, by skutecznie przeciwdziałać tym zagrożeniom.